Októberfest
Magnús Traustason, vínsérfræðingur
(úr Vínblaðinu, 3.tbl.6.árg.)
Á hverju ári er haldin risastór hátíð í Munchen í Þýskalandi. Þessi
hátíð, Októberfest, er einnig frægasta hátíð Þýskalands. Það fyrsta
sem kemur upp í hugann hjá flestum þegar hana ber á góma er
bjór, sem er nú kannski ekkert undarlegt, þar sem hann gegnir
stóru hlutverki á hátíðinni og þar er borinn fram sérstakur bjórstíll
kenndur við hátíðina, sem bjórframleiðendur víða um heim apa
eftir bjórgerðarmönnum svæðisins.
Eitt það skrýtnasta við októberfest er að hún er ekki haldin í
október, en það á sér einfalda skýringu; veðrið er einfaldlega
betra í september og því var henni flýtt. Reyndar eru síðustu dagar
októberfest í október, en lokadagur þessarrar sextán daga hátíðar er
fyrsti sunnudagur októbermánaðar og frá því að Austur- og Vestur
Þýskaland voru sameinuð, hefur hátíðin verið lengd um einn eða tvo
daga ef sunnudaginn ber upp á fyrsta eða annan dag mánaðarins, til
að sameiningardagurinn þriðji október, sé alltaf með.
Októberfest er tilkomin vegna mikillar hátíðar þann tólfta október 1810,
en þá gengu í hjónaband Ludwig krónprins og Theresa von Sachsen-
Hildburghausen. Öllum borgarbúum var boðið til veislunnar, og heitir
svæðið sem hátíðin er haldin á Theresienwiese, eða Theresuengi, eftir
krónprinsessunni. Miklar kappreiðar voru haldnar og menn vildu endurtaka
þær árið eftir, en það varð kveikjan að þessarri árlegu hátíð, en
kappreiðarnar eru þó ekki lengur hluti af hátíðarhöldunum.
Skrúðgöngur setja svip sinn á hátíðina, en hátíðin hefst á skrúðgöngu eigenda
bjórtjaldanna, sem flykkjast á svæðið ásamt afgreiðslufólki og hljómsveitum
bjórtjaldanna, og eru allir í sínu fínasta pússi. Á hádegi fyrsta daginn
er hleypt af byssum og við mikla viðhöfn slær borgarstjórinn tappann úr
fyrstu bjórtunnunni. Í hinum ýmsu skrúðgöngum má sjá fólk í þjóðbúningum,
riffilbera, hreinræktaða hesta, uxa, ásamt vögnum í kjötkveðjustíl, svo eitthvað
sé nefnt.
Í fyrstu var boðið upp á bjór á nokkrum básum á svæðinu, en básunum var
fjölgað ár frá ári, til að anna eftirspurn. Árið 1896 voru bjórtjöldin tekin í notkun
og stóðu þá aðalsmenn og bjórframleiðendur að þeim, en bjórtjöldin eru eitt af
aðalsmerkjum Októberfest.
Klassíski bjórstíllinn sem borinn er fram á Októberfest, er ýmist kallaður Oktoberfest
eða Märzen, eftir marsmánuði, þegar hann er bruggaður. Hér áður fyrr var
mars lokamánuður bruggtímabilsins og bjórinn sem þá var bruggaður, þurfti að
lagerast yfir sumarið og var þá tilbúinn til neyslu í september. Bjórinn hefur breyst
mikið í gegnum tíðina, var upphaflega dökkur, eins og flestir bjórar á þeim tíma,
en árið 1872 kom fram bjór í Vínarstíl, rafgullinn á lit, sem lengst af var staðallinn
fyrir bjór hátíðarinnar. Í dag hefur bjórinn verið aðlagaður að alþjóðlegum smekk
og er orðinn ljós á lit, og hefðbundna áfengisprósentan, 5,5 - 6%, hefur verið
lækkuð um hálft prósent. En bjórinn á nú, sem áður, að vera bragðþéttur, með
mjúkt maltbragð og litla humlabeiskju.
Að meðaltali heimsækja októberfest rúmlega sex milljón manna, en sum ár
allt að sjö milljónir. Um 72% gestanna eru frá Bæjaralandi og um 15% eru
útlendingar, en gestirnir koma allsstaðar að úr heiminum, hvort sem er
nærliggjandi löndum, jafnt sem austurlöndum fjær.
Til baka